heel wat tekst behoorlijk in de doeltaal werd omgezet. DeepL verslikt zich niet systematisch in uitdrukkingen of beeldtaal, en slaagt er zelfs in tot op zekere hoogte zinnen te “herkauwen” en doelzinnen te produceren waarvan de woordvolgorde door elkaar is gehaald voor een idiomatisch resultaat.

Toch laat de tool hier en daar een (serieuze) steek vallen. Een professionele revisor of vertaler zal die fouten spotten, maar als je de tool gebruikt precies om geen beroep te moeten doen op die professionals, dan loop je het risico dat je doeltekst niet vertelt wat je voor ogen had. We hebben een aantal voorbeelden verzameld om te illustreren waar en hoe het fout kan gaan.

Voorbeeld 1: “een stapje verder”

De fout ontstaat bij “een stapje verder komen”, dat wordt vertaald als “avoir une longueur d’avance”. In het Nederlands wordt een evolutie verwoordt, in het Frans een verworvenheid. Dat blijkt mooi wanneer je de door DeepL voorgestelde vertaling terugvertaalt naar het Nederlands (een techniek die ook door menselijke vertalers wordt gebruikt, bijvoorbeeld in de opleiding, om te controleren of de vertaling klopt).

Ineens hebben de Zooms en DeepLs van deze wereld al een stap voor op menselijke vertalers en tolken, wat helemaal niet in de brontekst werd beweerd. De Franstalige lezer die zich enkel op de DeepL-vertaling zou baseren, krijgt dus een wezenlijk andere boodschap dan de Nederlandstalige lezer.

Voorbeeld 2: peut/pourrait nous surprendre

Hier vertaalt DeepL “zal ons wellicht nog verrassen” door “peut encore nous surprendre”. Waar het Nederlands een tipje van een toekomstige sluier probeert te lichten en als een Madame Soleil voorspelt dat DeepL ons naar alle waarschijnlijkheid nog zal verrassen, stelt de Frans tekst dat DeepL ons nog altijd kan verrassen. Het perspectief van die stelling is veeleer in het verleden verankerd, wat ook blijkt uit de terugvertaling.

Ook hier ontvangen de Franstalige en Nederlandstalige lezer dus wezenlijk verschillende boodschappen.

Voorbeeld 3: drie euvels

In de volgende passage stellen we drie zaken vast:

• Het begin van de zin wordt eenvoudigweg weglaten. Die informatie over de Amerikaanse journalist is overbodig voor de Nederlandse lezer, niet?
• Povere vertaling van “la capacité collective d’un groupe”: de transparante vertaling bestaat inderdaad, maar zou een Nederlandstalige het spontaan ooit over de “collectieve capaciteit van een groep” hebben?
• De Franstalige titel wordt netjes naar de oorspronkelijke titel omgezet.
• “Les plus fins connaisseurs” wordt vertaald door de “best geïnformeerde”. Een kenner is niet hetzelfde als iemand die goed is geïnformeerd.

Wat zien we bij de terugvertaling?

• Het begin van de zin is in de vergeetput blijven steken, uiteraard.
• De “capacité collectivé d’un groupe” komt netjes terug, maar daar ligt de bedenking enkel bij het niet-idiomatische Nederlands van de vertaling.
• De titel blijft in het Engels ; Franstaligen zouden de voorkeur geven aan de Franse vertaling.
• “Les plus fins connaisseurs” is verdwenen: we komen niet verder dan de “best geïnformeerde”, maar daar gaat het de auteur niet om.

Voorbeeld 4: het scheelt een slok op een borrel

In de volgende zin ontstaat er een probleem op het niveau van “correspond presque (…), à une livre près” dat vertaald wordt door “bijna exact overeenkomt (…), tot op een pond nauwkeurig”. Dat is niet wat de man vaststelde. Hij stelde vast dat de mediaan er een pond naast zat.

Hoe ontstaat de fout? “À une livre près” is niet hetzelfde als “à la livre près”. Het eerste vertaal je door “op een pond na”, het tweede door “tot op een pond nauwkeurig”.

Het gekke is dat DeepL wel weet dat “tot op een pond nauwkeurig” vertaald wordt door “à la livre près”. Lees maar na in onderstaande terugvertaling.

Voorbeeld 5: ne prenons pas tout au pied de la lettre

In onderstaand voorbeeld ontstaan er twee verschuivingen:

• “le plus grand nombre” is een ietwat zwierige omschrijving voor “de grote groep”. Het gaat er niet noodzakelijk om dat het aantal het grootste zou zijn; bovendien zou deze bewoording niet spontaan uit de Nederlandstalige pen rollen.
• “Est à l’origine de” wordt afgevlakt naar “neemt”. Het vertaalt wel degelijk de betekenis van de brontekst, maar de verfijnde bewoording van de auteur (collega Guillaume Deneufbourg) gaat helemaal verloren.

Nemen we er de terugvertaling bij, dan zien we dat:

• De eerste woordgroep keurig terugkomt, maar daar ligt het probleem zuiver bij de niet-idiomatische Nederlandse tekst;
• “Être à l’origine de” is vervangen door het doordeweekse “prendre”.

Voorbeeld 6: der kleine Unterschied

Soms zit het verschil in kleine dingen. Vertalers weten dat maar al te goed. Zo zien we in het volgende voorbeeld:

• “Opnieuw vormgeven” komt hier niet neer op het hertekenen, zoals de Franse vertaling suggereert. Het gaat erom dat je de opstelling kan wijzigen van de bestaande bank.
• Het frame is fijn en bekleed, niet fijn bekleed. De komma maakt hier een wezenlijk verschil waar DeepL overheen fietst. Opvallend, want dat steunt op een taalregel. Waar een regel is, zou je verwachten dat het systeem juist beter presteert.
• “Bankprogramma” zal een Franstalige niet spontaan als “programme de canapé” vertalen, maar veeleer als “gamme”.
• Afmetingen zijn eerder “dimensions” dan “tailles”.

Kijk je mee naar de terugvertaling?

• “Aangepast” is veel algemener dan “vormgegeven”: een afvlakking.
• De komma tussen fijn en gestoffeerd is uiteraard zoek.
• Het bankenprogramma komt netjes terug, maar dat probleem ligt vooral aan het niet-idiomatische Frans.
• Er verschijnt “maten” in plaats van “afmetingen”, wat logisch is doordat er “tailles” staat in plaats van “dimensions”.

Voorbeeld 7: wat vangt DeepL aan met anderskleurige draad?

In onderstaand voorbeeld speelt de auteur met de woordgroep “loopt als een rode draad doorheen”. Wat zal DeepL daarmee aanvangen? Zal het platform ook het kleurrijke “in bed duiken” zwierig vertalen?

Hoewel DeepL soms wel met woordvolgordes durft te spelen, doet het platform het hier niet. Daardoor krijg je het holle “est un fil + de kleuren”. Is er een vertaler in de zaal met een idiomatischer vertaalvoorstel? “In bed duiken” wordt gewoon “gaan slapen”. En dan struikelt DeepL over een onvermoede steen: de “zwoele avond” wordt “étouffante”. De Nederlandstalige lezer zal eerder wegdromen bij zo’n avond en er een romantische of intieme bijklank in lezen. De Franstalige lezer kijkt al of de airco’s in promotie staan.

Wat blijft er van de brontekst over als we de vertaling door DeepL halen? Komt die weer boven water?

De woordspeling is uit elkaar gerukt, wat het effect ervan eigenlijk teniet doet. En zwoele avond of niet, je gaat gewoon braafjes naar bed. Niets te duiken.

Voorbeeld 8: droger, maar ook hier dik fout

Wie zal er samenzitten? In het Nederlands zou je het grammaticaal op twee manieren kunnen interpreteren: de secretarissen met de verzender van de mail, of de secretarissen onder elkaar. Inhoudelijk lijkt het logisch dat ook de verzender met de secretarissen wil samenzitten. In het Frans valt de arme man of vrouw uit de boot: alleen de secretarissen vergaderen.

Gek genoeg pikt DeepL de geijkte term niet op voor “eisenbundels”, hoewel het contextueel duidelijk in de sfeer van de vakbonden te situeren is (cahiers des revendications).

We vrezen voor de terugvertaling…

Het eerste euvel is enkel in het Frans een probleem, maar het tweede levert zoals verwacht niet de geijkte term op.

Voorbeeld 9: weglatingen gooien roet in het eten

In onderstaand voorbeeld doen zich volgende problemen voor:

• “As-built” moet behouden blijven, omdat het refereert aan specifieke schema’s. In de terugvertaling kan je vaststellen welke betekenisverschuiving ontstaat.
• “Lokaalnrs” en “lokaalnamen” zijn iets anders dan “lokale nummers” en “lokale namen”.
• “Legende gebruikte symbolen” is eigenlijk de legende van de gebruikte symbolen.

Spoel maar door naar de terugvertaling om heel duidelijk te zien welke problemen er ontstaan.

Voorbeeld 10: verzwakking, vervlakking – de taal verliest haar luister

Om het met de woorden uit de tekst te zeggen: si DeepL est souvent exact, il ne brille pas pour autant par sa justesse.

Voorbeeld 11: ronkend en complex juridisch, DeepL pruttelt zwaar

We knarsetanden bij:

• “Houder” van een monopolie? Hier lukt het niet zo best om de zin minder complex te maken, DeepL, hou het maar op complex.
• Des exigences de qualités (sic), découlant de…: vanwege? Hm, niet helemaal.
• “Mais également qu’il se soumette”: grammaticaal kan dit enkel bij “il en découle que” horen. Het moet in het Nederlands een dat-zin zijn.

Toegegeven, de oorspronkelijke zin loopt nogal mank. In dergelijke situaties zal een vertaler de elementen ontwarren op basis van zijn ervaring, de bredere context en andere elementen. Of hij polst de auteur om te achterhalen wat die nu precies heeft bedoeld.

Conclusie – voor niet-vertalers

Samenvattend kunnen we stellen dat DeepL-vertalingen zeker niet altijd slecht zijn. Als u het platform een vrij grijze, doordeweekse tekst voorlegt, is de kans reëel dat de vertaling redelijk juist tot heel juist is, hoewel het risico blijft bestaan dat DeepL zonder dat u het merkt volledig de mist ingaat. Dat weet u evenwel alleen met zekerheid als u de vertaling toevertrouwt aan een vertaler/revisor die met een arendsoog het resultaat naleest.

Zodra u een klein beetje creatief bent met de taal of een technisch complexe uitleg doet, stijgt het risico exponentieel dat de betekenis van uw tekst niet correct wordt weergegeven in de andere taal. De steken die DeepL laat vallen kunnen namelijk de wezenlijke betekenis veranderen. Met DeepL alleen komt u er dus niet, tenzij het van u ook best wel fout mag zijn natuurlijk.

Dan is het soms nog juist, maar vlak en grijs. Zoals collega Guillaume Deneufbourg heel terecht aanstipt, verarmt de taal die door DeepL wordt geproduceerd. Dat ligt in lijn met het onderliggende principe van de tool.

Conclusie – voor vertalers

Heeft de tool dan meerwaarde voor vertalers? Het zou gestructureerd en systematisch onderzoek vragen om na te gaan in hoeverre DeepL-vertalingen na revisie het niveau kunnen halen van menselijke vertalingen na revisie. Of om na te gaan hoe de revisor een DeepL-vertaling ervaart (waarbij je nu eens openlijk en dan weer blind de DeepL-vertalingen zou moeten voorleggen, om eventuele vooringenomenheid te identificeren).

Voor de vuist weg lijkt DeepL niet zo’n wereldschokkend verschil te kunnen maken voor de professionele vertaler. Waar je als vertaler het hardst naar zoekt, is namelijk niet het stuk dat DeepL losjes, snel en vrij correct uit zijn virtuele mouw kan schudden. Het zijn de creatieve vondsten waar je vaak heel lang op sabbelt, en dat zijn nu net de stukken tekst waar DeepL op afgaat als een grijze gieter.

Alles samen: DeepL is een leuke Spielerei. Wie als taalonkundige denkt met een DeepL-vertaling te begrijpen of weer te geven wat de brontekst vertelt, neemt zichzelf in het ootje. Niet voor de volle 100 %, neen. Voor de 20 à 25 % die nu juist het verschil uitmaken.

Het bericht DeepL op de rooster verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Beide doen in de afborsteling.

Hoezo?

Valérie De Groote van JCI, die mee haar schouders steekt onder het World Cleanup Day-intiatief, contacteerde ons met de vraag of wij het wilden steunen door vertalingen naar het Frans te verzorgen. Daarin zagen wij een mooie gelegenheid om ons afgeborstelde steentje bij te dragen. World Cleanup Day ijvert voor nette buurten, en Déesse werkt elke dag aan afgeborstelde vertaal- en tolkopdrachten. Een kolfje naar onze hand dus.

Zowel de Facebook-posts als brieven en e-mails die de organisatie uitstuurt, vertalen wij naar het Frans. Daarbij hebben de organisatie en Déesse één doel voor ogen: ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen op 15 september hun mouwen opstropen voor een nette buurt.

De naam “World Cleanup Day” vat het opzet van dit initiatief goed samen: een wereldwijde schoonmaak. Dit mondiale zwerfvuil-verzamelinitiatief vindt zijn oorsprong in Estland, waar een lokale gemeenschap bewees dat samenwerking een nette buurt kan opleveren. Intussen is het initiatief uitgegroeid tot ‘s werelds grootste burgeractie voor schone buurten.

Dankzij onze vertalingen bereikt de communicatie van de Belgische tak van de World Cleanup Day ook onze Franstalige landgenoten. Hoe meer initiatieven er lokaal worden opgezet, hoe meer mensen hiervan op de hoogte zijn, hoe groter de impact.

Lees meer over dit initiatief en ontdek welke lokale schoonmaakacties al werden geregistreerd op de Facebook-pagina van World Cleanup Day Belgium. Daar leest u ook hoe u heel eenvoudig kan aanmelden om zelf ook aan de slag te gaan op 15 september.

U kent Déesse nog niet? Bekijk dan zeker eens onze filosofie op onze website en ons korte presentatiefilmpje.

Het bericht Afgeborsteld verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Dat we daarbij innovatieve benaderingen niet uit de weg gaan, bleek al eind 2012. Toen hebben we voor het eerst met afstandstolken gewerkt. Het was een leerrijke en positieve ervaring, waar u in onze blogpost van toen de details van kan nalezen.

Intussen heeft de techniek niet stilgestaan, uiteraard. Er zijn vandaag alweer meer mogelijkheden om afstandstolken in te schakelen. En toch is die benadering nog niet zo bekend op de markt.

Wat houdt afstandstolken precies in?

Eigenlijk zegt het woord afstandstolken precies waar het om gaat: de tolken werken vanop afstand. Dat betekent dat ze niet aanwezig zijn in de ruimte waar de spreker(s) aan het woord is/zijn. Ze volgen de vergadering of het evenement in realtime, maar vanop een andere locatie. Dit is een oplossing als de vergader- of evenementruimte niet toelaat om het nodige materiaal te installeren. Je hebt namelijk per cabine 5 m² nodig. Dat kan gewoonweg niet in eender welke ruimte.

Wat zijn de voordelen van afstandstolken?

Dat je tolken kan inschakelen op een locatie die daar eigenlijk niet voldoende ruimte voor biedt, is uiteraard het belangrijkste voordeel. Maar het afstandstolken biedt nog een niet te onderschatten voordeel: de verplaatsingen van de tolken worden beperkt. Dat heeft een economische, een praktische en vaak ook een ecologische impact, zeker als het gaat om tolken die – bijvoorbeeld vanwege een exotischere talencombinatie – van heinde en verre per vliegtuig moeten overkomen.

Wat met de kwaliteit van afstandstolken?

Verder werkt het afstandstolken precies zoals tolken ter plaatse: de tolken horen de sprekers meteen, tolken gelijktijdig en de toehoorders kunnen via hun koptelefoon afstemmen op de versie in hun eigen taal. Het komt er dan natuurlijk op aan om specialisten aan het werk te zetten, zoals in elke technische setting van belang is.

En wat is voor u de beste oplossing?

Bij Déesse leert onze jarenlange ervaring dat er geen standaardantwoord is op de vragen van onze klanten. We kunnen enkel efficiënt inspelen op de diversiteit van de aanvragen doordat we telkens met de klant overleggen en meedenken, en ook onze technische partner raadplegen.

Wat voor u de beste oplossing is? Laten we dat samen bekijken! Contacteer ons gerust voor een prijsofferte op maat.

Het bericht Wat als… afstandstolken voor u de ideale oplossing was? verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Overleg bij de vertaling

Een case die we recent schetsten, is een schoolvoorbeeld van het belang van overleg. In dit geval bestond het overleg uit twee luiken: overleg met de klant daar waar de vertalers vragen hadden bij specifieke woordkeuzes, interpretaties of formuleringen, en overleg tussen de taalkundigen onderling om de Franstalige en Nederlandstalige vertaling consistent te maken.

De toegewezen projectmanager leidde alles in goede banen. De projectmanager centraliseerde de vragen die de vertalers hadden. Wanneer we intern geen sluitende oplossing konden vinden, koppelde de projectmanager terug naar de klant. De informatie die de projectmanager van de klant kreeg, gaf hij door aan de vertalers, die nadien in hun vertaling rekening konden houden met de verduidelijkingen.

Soms moet de projectmanager naar de klant toe verduidelijken hoe belangrijk een ogenschijnlijke detailvraag is om een degelijk eindproduct te garanderen. Ons aanspreekpunt bij de klant heeft namelijk zelden een taalkundige achtergrond. Interpretatie kan echter heel gevoelig liggen. En dan heb je best eens de klant aan de lijn, om twee of meer mogelijke interpretaties af te toetsen.

Zeker bij deze opdracht bleek dat onontbeerlijk. Het ging hier namelijk om teksten die vaak in puntjes en opsommingen uitgeschreven waren. Onze vertalers hadden dus weinig context om hun interpretatie te staven. Kortom, een goede verstandhouding met ons aanspreekpunt bij de klant heeft ook hier weer een groot verschil gemaakt.

Uiteindelijk zag de projectmanager er ook op toe dat beide vertalingen consistent waren. Pas dan konden ze opgeleverd worden. Bij deze marathon van 60 000 woorden maal twee (Nederlands en Frans) heeft de aanpak van Déesse ervoor gezorgd dat we – op een termijn van een dikke maand – bruikbare teksten konden afleveren voor de overlegpartners binnen de organisatie. Hoe vaak we intern ook vloeken over de ondoorgrondelijke wegen van SDL Trados Studio 2017, dit soort opdrachten bewijst nog maar eens dat onze state-of-the-art CAT-tool wel degelijk een meerwaarde is.

Efficiënt vertalen met een CAT-tool

Efficiënt werken met drie Excel-bestanden van om en bij de 15 MB, waar tal van herhalingen in staan, hoe doe je dat? Wanneer je aan een dergelijke opdracht begint, ben je maar al te dankbaar voor je CAT-tool. Die herkent namelijk alle herhalingen en suggereert ook vertalingen van passages die je vroeger al hebt vertaald, ook al gaat het niet om identiek dezelfde tekst (de zogenaamde fuzzy matches). Wanneer je dan van de klant of de revisor feedback krijgt over een passage die tientallen keren voorkomt, kun je de nodige aanpassingen veel efficiënter doorvoeren. De CAT-tool zal namelijk voorstellen om de wijzigingen overal waar nodig aan te brengen.

Aangezien er ook heel wat zinvolle woordenschat terugkeerde, die eigen is aan onze klant, hebben we onze termenbank aanzienlijk gespekt. Daar kun je elke term ook markeren als “eigen aan klant X”. Onze CAT-tool vermeldt te gepasten tijde ook steeds de voorkeursvertaling van termen die in onze termenbank staan. Best wel handig, ook voor toekomstige vertalingen, niet?

Het doeltreffend inzetten van die instrumenten heeft ons bij dit project toegelaten om met een bijzonder strakke levertermijn te werken. De klant kreeg graag de vertalingen voordat de meeste medewerkers hun welverdiende vakantie zouden inzetten. We hebben de deadline dankzij een goede organisatie gehaald! De functieomschrijvingen kunnen in het bedrijf verspreid worden, en iedereen zal het nodige materiaal hebben in zijn eigen taal wanneer het overleg hieromtrent vanaf september wordt gevoerd.

Geïntegreerde dienstverlening

Dat betekent evenwel niet dat we bij Déesse tevreden op onze lauweren kunnen rusten. Om ervoor te zorgen dat alle deelnemers het overleg in hun eigen moedertaal kunnen voeren, zullen onze tolken de simultaanvertaling verzorgen. Ook zij kunnen putten uit de gemaakte vertalingen en de termenbank om zich voor te bereiden, zodat zij voor de vuist weg het gepaste woord vinden. Iedere deelnemer spreekt en luistert in zijn eigen taal, zodat de taal op zich geen struikelblok vormt. Afhankelijk van de groepsgrootte gebruiken we hiervoor tolkencabines (via een vaste partner) of een fluisterset (die we zelf kunnen aanleveren).

Deze opdracht is een schoolvoorbeeld van waar Déesse voor staat: goede communicatie die bijdraagt tot een beter wederzijds begrip en daardoor ook tot het welslagen van organisaties. We hebben onze ervaring met complexere projecten ruimschoots in de strijd mogen gooien. En daar genieten we van.

Van losse vertaling tot complexe projecten: allemaal een kolfje naar onze hand

Vanzelfsprekend schrijft niet elke vertaal- of tolkopdracht zich in zo’n grootscheeps project in. Niettemin houdt elke opdracht wel eigen uitdagingen in, die Déesse met zijn klanten aangaat. Dat gaat van de vertaling van commerciële vlotte tekst over het tolken van juridische opleidingen tot het vertalen van PowerPoint-presentaties, om maar enkele voorbeelden te citeren. Als er taalverschillen moeten worden overbrugd, hebben wij ook voor u een antwoord op maat.

Wilt u ook uw boodschap professioneel overbrengen, in welke taal dan ook? Hecht ook u belang aan wederzijds begrip, binnen uw organisatie of tussen uw organisatie en uw klanten en leveranciers? Dan kunt u bij ons rekenen op een gepersonaliseerde aanpak van uw vraag. Aarzelt u niet om contact op te nemen voor een offerte. Onze contactgegevens staan onderaan deze pagina.

Het bericht Een kwalitatieve vertaling? De juiste tools! verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Maar de zomer 2017 breekt resoluut met deze traditie. Dit jaar kwam er namelijk een grote vertaalopdracht binnenrollen die gepaard ging met specifieke uitdagingen.

Wat hield de vertaalopdracht precies in?

Eén van onze klanten, een grote speler in de afvalverwerkingsmarkt met activiteiten in heel België, doet geregeld een beroep op onze diensten voor zowel vertaal- als tolkopdrachten, voornamelijk bij vergaderingen in het kader van het sociaal overleg. In samenwerking met een externe consultant ging het bedrijf de uitdaging aan om de interne functie-indeling te harmoniseren over de verschillende regio’s heen. Het bedrijf is in zijn huidige vorm immers het resultaat van een hele reeks overnames. Alle overgenomen bedrijven hadden hun eigen functieclassificatie. Hoog tijd, vond onze klant, om dat alles te stroomlijnen. In eerste instantie werden de functieomschrijvingen in het Engels uitgewerkt, de officiële voertaal van het bedrijf. Voor het overleg met de sociale partners bleek een Franstalige en een Nederlandstalige versie van de functieomschrijvingen echter onontbeerlijk.

Een fluitje van een cent? Of toch niet? Deze aanvraag had verschillende uitdagingen in petto voor Déesse.

De keuze van de vertalers en revisoren

Je zou kunnen denken dat Déesse “gewoon” de opdracht aan twee vertalers en twee revisoren zou toevertrouwen, die elk de combinatie Engels/Frans of Engels/Nederlands voor hun rekening zouden nemen. Maar deze aanpak zou niet het gewenste resultaat opgeleverd hebben. Voor onze klant was het immers van groot belang dat de consistentie tussen beide vertalingen gegarandeerd werd, met andere woorden, dat de minste nuances identiek zouden zijn in het Nederlands en in het Frans. Anders riskeerden ze om het overleg over de functieclassificatie te laten stranden door ongerijmdheden tussen beide versies. En dat kon niet de bedoeling zijn.

Gelukkig heeft Déesse het nodige talent in huis voor deze job. Onze medewerkers zijn niet alleen vertrouwd met de woordenschat van de klant in kwestie, maar ook met de algemene woordenschat van het sociaal overleg. Bovendien heeft Déesse samen met Social Dialogue Network de Tweetalige Woordenlijst voor het sociaal overleg aangelegd, die tot op zekere hoogte ook voor dit project kon worden ingezet (al vermeldt die geen Engelse equivalenten). Ook u kunt trouwens gratis op de onlineversie van de woordenlijst intekenen.

Dankzij de juiste vertalers en revisoren was een van de kwaliteitsdoelstellingen van dit project al veiliggesteld: een correcte vertaling van het Engels naar het Frans en het Nederlands. Er bleven echter nog twee hete hangijzers over: de afstemming van de woordenschat van de klant en de perfecte consistentie tussen de Nederlandstalige en de Franstalige versie. Voor deze twee uitdagingen deed Déesse een beroep op de aanpak die – naar onze bescheiden mening – in al onze opdrachten het verschil maakt: overleg.

Benieuwd hoe het verhaal verdergaat? Je leest het vervolg hier. Schrijf alvast in op onze nieuwsbrief om er geen enkele meer te missen!

Het bericht Een vertaalopdracht om u tegen te zeggen verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Voor de taalprofessional die dagelijks navigeert tussen het Frans en het Nederlands, blijkt het geen luxe te zijn om een kompas te hebben dat je ondersteunt om je route secuur langsheen de valkuilen van de Valse Vrienden uit te stippelen. In deze zin alleen al staan er drie van die fratsenmakers: kompas, route en secuur. De eerste twee zijn Nederlandse woorden die een vergelijkbare vriend hebben in het Frans: compas, route. En toch, in deze zin zou je ze niet kunnen gebruiken mocht je hem naar het Frans vertalen. De derde is een Nederlands woord dat pseudo-Frans is: het lijkt of “secuur” een neefje heeft in het Frans, maar niets is minder waar. Je zal in het Frans andere woorden nodig hebben om deze Nederlandse zin correct te vertalen.

Lexicologische goudmijn

Siegfried Theissen, Philippe Hiligsmann, Laurent Rasier en Caroline Klein hebben hun gezamenlijke kennis en ervaring aangewend om een wetenschappelijk gefundeerd antwoord te geven op dit soort taalvragen die Nederlandstalige leerders en professionele gebruikers van het Frans tegenkomen. Het resultaat: een boek waarin lexicologische valstrikken in het Frans zijn gebundeld.

De lezer vindt er netjes opgelijst om en bij de tweeduizend Valse Vrienden, in zes categorieën verdeeld:

• Valse Vrienden: kompas – boussole ; compas – passer
• Bijna gelijke uitdrukkingen: er zit een addertje onder het gras – il y a anguille sous roche
• Bijna gelijke spreekwoorden: een profeet is in eigen land niet geëerd – nul n’est prophète en son pays
• Enkelvoud/meervoud: zijn huiswerk maken – faire ses devoirs
• Het gebruik van het lidwoord: op eigen gezag – de son propre chef
• Wederkerende werkwoorden: berusten in – se résigner à
• Het gebruik van hebben/zijn – avoir/être: aftreden – is afgetreden – a abdiqué

Een reeks alfabetisch gerangschikte oefeningen sluit elk hoofdstuk af zodat je jezelf kan testen. Kortom, een handig boek om die verraderlijke details te onderkennen en zo je Franse taal af te borstelen.

Hoe ga je ermee aan de slag?

De uitdaging voor de leerder is natuurlijk hoe je precies met dit naslagwerk aan de slag kan gaan: hoe maak je het goud op een efficiënte manier toegankelijk voor jezelf? Daarbij is de eerste vraag: ben jij je bewust van de eventuele adder onder het gras, die geen vipère is, maar een anguille?

Een eerste mogelijkheid is natuurlijk om het boek systematisch door te nemen. Je kunt er vakantielectuur van maken en een persoonlijk repertorium opbouwen van de zaken die je tegenkomt en waarvan je denkt: “Oei, dat wist ik niet.” Eén nadeel: dat is arbeidsintensief en tijdrovend.

Een tweede mogelijkheid is om te vertrouwen op je buikgevoel, en bij twijfel het boek ter hand te nemen om na te gaan of er over jouw twijfelgeval iets in het boek staat. Maar opgelet, het geeft geen uitsluitsel, want het beperkt zich tot situaties waar de gelijkenis tussen beide talen tot een foute oplossing kan leiden. Er is ook geen overkoepelende alfabetische woordenlijst, wat het zoekwerk bemoeilijkt.

Een derde mogelijkheid bestaat erin om jezelf te testen met de oefeningen. Die staan alfabetisch gerangschikt, zodat je ook vrij snel de juiste oplossing kunt terugvinden. Het nadeel hier is dat er uiteraard niet voor elke valstrik een oefening is. Als jouw addertjes (anguilles) net zijn opgenomen, blijven ze onder je grasmat (roche) liggen.

Conclusie?

Kortom: het boek is ongetwijfeld het resultaat van heel grondig onderzoekswerk, een uitgebreid repertorium, maar om het praktisch bruikbaar te maken als werkinstrument, is een ander paar mouwen. Het is dan ook opgevat als leerinstrument door de auteurs. Het is alleen spijtig dat de bruikbaarheid ervan hierdoor beperkt blijft tot dat ene doel. Het bevat zoveel zinvolle informatie, niet alleen voor Nederlandstalige leerders van het Frans maar ook omgekeerd, dat het verdient om het in een bruikbaar format te gieten, ook voor professionele gebruikers van onze landstalen.

Het bericht Nederlands Frans in contrast – 2000 lexicologische valstrikken in het Frans verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.