Op onze blog vindt u al vele tips om die vergaderingen vlot te laten verlopen: gebruik bekabeld internet, zet de camera aan als u spreekt, enzovoort. Ook elders op het internet vliegen de tips in het rond.

Maar als u Zoom gebruikt, is er misschien toch nog één kleinigheidje waar slechts weinig mensen van op de hoogte zijn. Een vinkje in de instellingen, waarmee uw stem nog net iets natuurlijker klinkt voor uw toehoorders – of dat uw collega’s zijn, klanten of tolken. Zet het vinkje aan en maak indruk bij uw gesprekspartners.

Pssst … de grote truc is om dit ook om te draaien: bezorg de link naar onze video aan de contacten en tolken met wie u online vergadert zodat ook uw vergadercomfort erop vooruit gaat.

Het bericht Zoom: dé extra tip voor meer comfort verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Annuleer uw vergaderingen niet door de vertolking

Integendeel: vergader online, met online vertolking. Bij Déesse keken we al een tijdje uit naar een platform om online te tolken. Om u online te blijven bedienen, bekeken we demo’s, testten we uit, spraken we met leveranciers en dachten we na over een eigen oplossing.

Ons oordeel over de bestaande platformen is tot nader order jammer genoeg vernietigend. Ze zijn niet intuïtief en, wat erger en zelfs onoverkomelijk is, ze zijn vaak heel erg onstabiel. Natuurlijk willen we u niet opzadelen met een ‘oplossing’ die uw vergadering volledig doet stranden.

Uiteindelijk bedachten we een eigen oplossing, die we ondertussen al een aantal keer konden uittesten bij een aantal klanten – en die we zelfs aan de UGent, waar ik ook lesgeef, bezigen. Een eenvoudig én stabiel systeem, dat u bovendien toelaat om te vergaderen in uw eigen vertrouwde tool. Wie vertolking nodig heeft, heeft enkel een extra appje nodig op zijn gsm of tablet.

Uw voordeel: continuïteit

Want daar draait het om. U wil natuurlijk uw vergaderingen niet annuleren omdat u niet weet hoe u de vertolking ervan moet organiseren. Het is onze taak om daar een mouw aan te passen. Het nadeel? Onze oplossing heeft een hoog rock-‘n-rollgehalte en doet op het eerste gezicht de wenkbrauwen fronsen. Het voordeel? Onze oplossing werkt. Punt uit. Bijzondere tijden vragen bijzondere oplossingen.

Meestal vertel ik klanten en prospecten dat de koffie bij Déesse klaar staat, mochten ze willen overleggen over een samenwerking. Het coronavirus gooit op dat vlak wel danig roet in het eten, maar dan overleggen we gewoon online – zoals we toch gewend aan het raken zijn – en houden we de koffie voor later. Benieuwd hoe Déesse de online simultane vertolking van uw vergaderingen kan aanpakken? Geef me gerust een seintje per mail (sebastien@eloquentia.biz) of telefonisch (0472 76 54 55).

Het bericht Online vergaderen mét simultaantolken: check verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Een evidentie is dat jargon inderdaad vaak niet. Inhoudelijke en terminologische kennis verkrijg je door je degelijk voor te bereiden op een opdracht (met de hulp van de klant uiteraard, die de nodige documentatie moet bezorgen). Maar dat houdt ons vandaag niet bezig. Wel het feit dat een simultaantolk moet luisteren en spreken tegelijkertijd. Want dat is pas echt spectaculair.

Hoeveel taken kun je simultaan uitvoeren?

Het antwoord op dat vraagstuk, ligt voor velen voor de hand: een tolk moet kunnen multitasken. Welnu, onderzoek heeft aangetoond dat een mens (en laten we ervan uitgaan dat tolken ook mensen zijn) slechts twee activiteiten tegelijkertijd kan uitvoeren, op voorwaarde dat minstens één activiteit complete routine is waar je niet hoeft bij nadenken.

Wie al jaren een rijbewijs heeft, kan zo misschien wel eens denken dat hij perfect kan rijden en gsm’en tegelijkertijd. Het rijden vergt niet veel aandacht (quod non), waardoor een deel van de resterende aandacht naar het gsm’en kan gaan. Dat werkt min of meer, totdat het rijden plots niet meer routineus is, bijvoorbeeld wanneer je in een noodsituatie hard op de rem moet gaan staan. Onze hersenen kunnen dat niet snel genoeg meer verwerken, want het gsm’en, waarbij we steeds nieuwe content te zien krijgen onder de vorm van een sms of een Facebook-post, is de activiteit die voor onze hersenen op dat ogenblik niet routineus is en die dus het gros van de aandacht vraagt en krijgt. De gevolgen van rijden en gsm’en zijn ons allen bekend.

Simultaan luisteren en spreken?

Terug naar onze tolken nu. Je zou kunnen stellen dat luisteren én spreken voor een mens, en zeker voor een tolk, routineus moet zijn. Maar toch niet. Want de inhoud die tolken te horen krijgen, is steeds nieuw. En wat ze moeten zeggen, is ook nooit hetzelfde als bij een vorige opdracht. Voor onze hersenen heeft dat luisteren en spreken dus niets routinematigs. Als u mijn redenering heeft gevolgd, dan zou u nu kunnen concluderen dat tolken dus een onmogelijke bezigheid is, want zowel het luisteren als het spreken vragen actieve aandacht.

Welnu, tolken hebben er iets op gevonden. Hun aandacht is nooit permanent en uitsluitend gericht op ofwel het luisteren, ofwel het spreken. Neen, hun aandacht pendelt tussen het luisteren en het spreken. Tolken gaan dus telkens:

• een paar woorden beluisteren om te weten waar een spreker naartoe wil;
• hun aandacht verschuiven naar het spreken om hun eigen zin te starten, waarbij het luisteren secundair wordt;
• zodra de eigen zin in de steigers staat, terugkeren naar de spreker om actief te luisteren en hun spraak op automatische piloot te zetten;
• zodra ze snappen wat het einde van de zin van de spreker inhoudt, hun aandacht opnieuw verleggen naar hun eigen spraak om hun eigen zin netjes af te werken.

De werkelijkheid is complexer dan dat (een tolk moet immers soms ook actief nadenken en zichzelf ook controleren), maar daar komt het in se wel op neer. Wanneer een tolk zijn aandacht richt op het spreken, kan hij wel nog luisteren, maar dan met net genoeg aandacht om te controleren of de spreker ook werkelijk zegt wat de tolk heeft voorzien. Wanneer een tolk dan actief luistert, gaat er nog een restje concentratie op aan het controleren van de eigen spraak.

Tolken wekken dus enkel de illusie dat ze tegelijkertijd spreken en luisteren. In werkelijkheid laten ze hun aandacht pendelen tussen het spreken en het luisteren.

Het bericht Simultaan tolken – maar hoe doen jullie dat toch? verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Vertaalwoordenboeken zijn handig. Voor vertalers en tolken, maar ook voor al wie zich in een andere taal wil uitdrukken en op zoek is naar net dat ene woord. In een ouder blogbericht wees ik er al op dat vertalers en tolken geen wandelende woordenboeken zijn.

Het gevaar van woorden zonder context

Laten we nu even stilstaan bij het gevaar dat woordenboeken vormen, en in het bijzonder vertaalwoordenboeken. Gevaar?! Zijn woordenboeken dan gevaarlijk? Ow ja, en wel omdat ze vaak geen of onvoldoende context geven. Een paar voorbeeldjes uit ons gratis toegankelijke tweetalige woordenlijst voor het sociaal overleg, die, net zoals de naam het zegt, een woordenlijst is, dus zonder context.

U bespreekt de opzegging van een arbeidsovereenkomst met een Franstalige collega. Arbeidsovereenkomst kent u in het Frans: contrat de travail. U weet zelfs dat het woord mannelijk is: un contrat de travail. Maar hoe zeg je opzegging? Dan komt onze tweetalige woordenlijst in beeld. Opzegging wordt er vertaald door dénonciation. U maakt er logischerwijs dénonciation du contrat de travail van. En toch slaat u de bal mis. In het Frans gebruikt men in de context van arbeidsovereenkomsten niet dénonciation (of het werkwoord dénoncer), maar wel degelijk résiliation (of het werkwoord résilier, of nog, de langere formulering mettre fin à). Dénoncer wordt gebruikt voor de opzegging van cao’s. Een snelle Google-opzoeking naar dénonciation contrat travail geeft u automatisch wel een aantal betere mogelijkheden dan dénonciation.

Nog eentje. U maakte de notulen op van uw ondernemingsraad en wil ze nu zelf vertalen naar het Frans. Maar wat met het woord notulen in de titel? Onze woordenlijst geeft de correcte vertaling: minutes. Maar is dat de geijkte term voor uw notulen? Neen. Procès-verbal is beter. (Trouwens, in het Nederlands maakt u er ook beter verslag van in plaats van notulen.) U begint in te zien dat het klakkeloos overnemen van vertalingen uit een vertaalwoordenboek of woordenlijst, geen goed idee is.

Het belang van het juiste woord

Velen denken dat vertalen een omzetting is van losse woorden. Quod non. Woorden staan bijna nooit alleen. Ze staan in hun context en brengen een bepaalde boodschap over. Vertalers en tolken zetten die boodschap om en gebruiken daarbij correcte en vooral gepaste woorden. Dat zijn niet noodzakelijk de woorden die een vertaalwoordenboek – al even correct – opgeeft.

Maakt dat onze woordenlijst en andere vertaalwoordenboeken compleet waardeloos? Neen, helemaal niet. Zolang u maar de vertalingen controleert in hun context. De vertalingen in de woordenlijst zijn correct, maar misschien niet gepast in de zin waarin u ze wil gebruiken. In het algemeen kunnen we stellen dat hoe breder de betekenis is van een woord, hoe gevaarlijker het is om dat woord zomaar te gebruiken zonder extra controle. Hoe specifieker de betekenis, hoe veiliger. Maar je weet het nooit zeker zolang je het gebruik van het woord niet hebt gecontroleerd.

Als u het zekere voor het onzekere wil nemen, dan kunt u ook te rade gaan bij een vertaalbureau zoals Déesse.

Het bericht Woorden en hun context: risico’s en oplossingen verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Het was een tijdje stil op de blog van Déesse. Een verdubbeling van onze omzet in het eerste semester van 2017 is daar debet aan. We begonnen het jaar sterk en onze trein bleef verder denderen. Gelukkig bleef hij netjes op de rails staan, maar we hebben toch keuzes moeten maken. Een daarvan was de blog enige tijd links laten liggen. Met de vakantieperiode pikken we de draad weliswaar weer op. We hebben een vacature voor een conferentietolk (m/v/x) Nederlands <> Frans. En conferentietolken Nederlands < > Frans die in loondienst willen werken, mogen gerust ook komen aanbellen voor een gesprek. We groeien stevig; het team moet nu volgen.

De groei van Déesse houdt ook in dat we stilaan grotere en complexe vertaalopdrachten aankunnen. Opdrachten waar een doorsnee freelancer die zich profileert als vertaalbureau, en vertaalbureaus die al hun werk uitbesteden aan freelancers, niet kunnen waarmaken. Dankzij ons eigen interne team kunnen we gemakkelijk een grote vertaalcapaciteit vrijmaken op korte termijn. Wat interessant is voor onze klanten, want zo hoeven ze niet lang te wachten op hun vertaling(en).

Aangezien het meeste werk hier intern wordt verzet, kan Déesse ook beter garanderen dat opeenvolgende vertalingen of vertalingen van dezelfde tekst naar meerdere talen samenhangend zijn, zowel op het vlak van vertaalkeuzes als op het vlak van de terminologie. Er wordt een interne projectmanager aangesteld die het volledige project begeleidt, en dus het klantencontact waarneemt, vragen van vertalers beantwoordt, knopen doorhakt in samenspraak met de klant, enzovoort. Dat alles met oog voor detail en met een heilig respect voor de deadline.

Dat vraagt ook een vlotte communicatie tussen de projectmanager (en vertalers) en de klant. Daarom steken we voor grote projecten graag even de koppen bij elkaar zodat we er zeker van zijn dat alle neuzen in dezelfde richting wijzen. We overlopen wat er vertaald moet worden, leggen de grote strategische lijnen vast en bespreken ook het doel van de vertaling – ‘skopos’ genoemd in ons jargon. Goed begonnen is half gewonnen.

Wilt u een groot vertaalproject bespreken met onze adviesvertalers? Bel of mail ons gerust. Onze contactgegevens staan onderaan deze pagina.

Het bericht Grote, complexe vertaalprojecten: aanpak verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Regelmatig ontvangen we offerteaanvragen voor tolkopdrachten, vaak in de talencombinatie Nederlands < > Frans, waarbij de prospect een aanvraag doet voor ‘een tolk’. Vaak is de verbazing van die prospect dan ook groot wanneer hij ontdekt dat hij niet één, maar wel twee tolken nodig heeft om zijn meertalige bijeenkomst tot een goed einde te brengen. Als de prospect dan ook niet goed ingelicht was over de uitrusting die tolken nodig hebben, dan is de verbazing – en helaas vaak ook de patstelling – compleet.

Eén tolk of twee (of zelfs meer): dat is de hamvraag

Laten we er in onderstaand voorbeeld even van uitgaan dat we een simultane vertolking willen vanuit cabines.

Wie ons artikel over de zogenaamde retour aandachtig heeft gelezen, weet ondertussen dat je steeds één cabine (bestaande uit één of twee tolken, dat leg ik hieronder uit) minder nodig hebt dan er werktalen zijn. Een vergadering met enkel Nederlands en Engels vraagt dus één cabine. Een Europese ondernemingsraad met zeven werktalen, zes cabines. Voor meer uitleg, lees gerust het artikel over de retour of bel ons gewoon even op (contactgegevens onderaan de pagina).

Nu we dit weten en kunnen inschatten hoeveel tolkencabines we moeten plaatsen, moeten we nog opmaken in hoeveel tolken we per cabine moeten voorzien. Welnu, de beperking van een tolk zit hem in het feit dat hij niet langer dan 45 minuten aaneen kan tolken. Tolken is een heel intensieve bezigheid en vraagt een immense concentratie. Wanneer een tolk langer dan drie kwartier aaneen tolkt, begint hij te hakkelen, zich te vergissen, foute zinnen te construeren, en gebeuren er nog een heleboel andere onkiese dingen. Dat wil je niet voorhebben wanneer je een paar honderd euro neertelt voor ‘een tolk’.

Met andere woorden, als een cabine zonder onderbreking langer dan 45 minuten aaneen moet tolken, dan heb je twee tolken nodig om die cabine te bemannen. Beide tolken lossen elkaar dan af, waarschijnlijk om de 20 à 30 minuten, om te vermijden dat hun hersenen te snel te vermoeid raken en ze het einde van de dag niet halen. Dat betekent inderdaad dat je voor een doorsnee vergadering of conferentie per cabine vaak twee tolken moet inhuren.

Plan eromheen

Als de planning flexibel is en vertolking niet constant vereist is, dan kun je er soms omheen plannen. Als je een medische conferentie organiseert en je hebt twee Spaanstalige sprekers met elk een presentatie van 45 minuten die naar het Nederlands moet getolkt worden, terwijl er verder geen vertolking nodig is naar het Spaans voor deze sprekers, plan ze dan niet meteen na elkaar in, maar houd bijvoorbeeld een koffiepauze na de eerste spreker of las een Nederlandstalige spreker tussen beide Spaanstaligen in, zodat de tolk voldoende rust heeft tussen de twee presentaties die hij moet tolken. Zo spaar je alvast één tolk uit. En zo zijn er nog mogelijkheden om de tolk telkens voldoende rust te gunnen tussen twee tolkbeurten door. Een goede maatstaf is evenveel rust als vertolking, met een maximum van 45 minuten voor de vertolking welteverstaan.

Hoe het ook zij, zodra u overweegt om tolken in te schakelen, neemt u best contact op met uw tolkenagentschap om de mogelijkheden in kaart te brengen. Het budget dat u moet vrijhouden voor vertolking is sterk afhankelijk van een aantal factoren, waaronder de uitrusting die nodig is, het aantal tolken, en de uurregeling en de plaats van uw bijeenkomst. Met een degelijke offerte in de hand weet u perfect waar u aan begint.

Het bericht Waarom tolken meestal per twee komen verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Sterke punten

Wat positief is, is dat het boekt leest als een trein. Het kost je luttele uren om het uit te krijgen. Korte, krachtige zinnen geven bondig en duidelijk de achtergrond van de auteur mee. Inhoudelijk biedt het boek een heel breed overzicht van het belang van taal voor bedrijven en de economie. Het is opgebouwd rond een aantal thema’s en doorspekt met vele voorbeelden van hoe het kan en hoe het niet moet. Die opbouw draagt bij tot een vlotte lectuur.

Maar bovenal heeft Frieda Steurs de verdienste dat ze met al haar goede en slechte voorbeelden duidelijk weergeeft waarom taal nu precies zo belangrijk is voor de economie. Waarom Apple zo moeilijk voet aan de grond kreeg in de Aziatische wereld, terwijl IBM dankzij een doordachte taalstrategie veel gemakkelijker die markten penetreerde. Volgens Frieda Steurs begint alles met een duidelijke – eentalige – terminologie. Als je handleidingen in één taal al niet eenduidig kan opstellen door een gebrek aan terminologische duidelijkheid, wat wordt het dan in je meertalige communicatie? Een kleine ramp, inderdaad. Met verwarring en zelfs fouten tot gevolg. Bedrijven als Caterpillar ontwikkelden een geheel eigen woordenboek, precies om de communicatie binnen het bedrijf goed op de sporen te zetten, op zijn beurt de basis voor een heldere communicatie ten opzichte van derden, en dus klanten.

Het boek biedt bovendien ook een overzicht van een aantal talige opportuniteiten voor de ondernemers onder ons, netjes gepresenteerd op een dienblad. Neen, de taalindustrie is nog lang niet dood. Ook in onze sector wordt volop geïnnoveerd en geïnvesteerd.

Minder sterke punten

Het boekt vertoont wel een aantal minpunten, weliswaar op microniveau. Zoals ik hierboven al schreef, leest het boek als een trein, maar de auteur neemt daarbij her en der wel een binnenwegje. Los van de bijzonder jammere foute spaties (machine vertaling, Euronews uitzendingen, software toepassingen …) zet de auteur de lezer soms wat op het foute been. Als we even kijken naar de sector die ik het beste ken, namelijk die van de vertaling, dan merk ik toch een paar vreemde dingen op.

Vertaalcapaciteit

De auteur stelt zo onomwonden dat een vertaler 2700 woorden per dag kan verwerken. Zonder enige nuance is dat een gevaarlijke stelling. Inderdaad, 2700 woorden is vaak haalbaar. Soms haalt een vertaler zelfs meer dan dat: 3500 à 4000 is een niet zo uitzonderlijke dagprestatie. Maar veel hangt af van het soort van tekst, van de moeilijkheidsgraad. Er zijn dagen waarop een vertaler maar 1500 woorden haalt. Literaire teksten, slecht opgestelde handleidingen, teksten die bijzondere beperkingen vergen (bijvoorbeeld publicaties, wegens plaatsgebrek) zijn even zovele factoren die het vertaalproces soms aanzienlijk vertragen. Een vertaalklant die Taal is Business leest, kan er abusievelijk van uitgaan dat een vertaler in alle omstandigheden een kleine 3000 woorden per dag kan vertalen. Quod non.

Frieda Steurs maakt terecht ook gewag van CAT-tools en waagt zich aan een beknopte uitleg over de werking van deze vertaalhulpmiddelen. Let wel, CAT-tools mag je niet op één hoopje gooien met machinevertaling (of automatische vertaling). CAT-tools vertalen niet zelf, tenzij de vertaler een stuk tekst ooit manueel heeft vertaald en heeft opgeslagen in zijn vertaalgeheugen, en de CAT-tool dat automatisch terugvindt. Een CAT-tool is dus geen (of beter: niet noodzakelijk) een ‘Google Translate’! Waar Frieda Steurs wel een beetje uit de bocht gaat, is in haar bewering dat een vertaler zijn vertaalgeheugen spekt via alignering. De term is misleidend. Via alignering vul je een vertaalgeheugen inderdaad aan, maar dan wel omdat je een bestaande vertaling die nog niet in het geheugen zit, als het ware koppelt aan de originele tekst. Wanneer je eenvoudigweg vertaalt met een CAT-tool, dan aligneer je strikt genomen niet. Een CAT-tool haalt gewoon alle zinnen uiteen en biedt de vertaler voor elke zin (‘segment’ genoemd) de mogelijkheid om zijn vertaling toe te voegen. Voor een boek dat hamert op terminologische eenduidigheid kan zoiets wel tellen, me dunkt.

Conclusie

Behalve een paar ruwe randjes, is het een heel toegankelijk en leesbaar boek, met een uitgebreid en nuttig overzicht van de taalindustrie anno 2016.

Het bericht De boekenplank van Déesse 6: Taal is Business van Frieda Steurs verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

België, land van Nederlands, Frans en Duits

België is een speciaal land, met een federale structuur en twee vormen van deelstaten die elkaar deels wel, deels niet overlappen. Het fijne is dat alle federale materie zowel in het Nederlands, het Frans als het Duits bestaat. Aangezien het vennootschapsrecht in België nog steeds een federale bevoegdheid is, kun je dus in die drie talen een perfect equivalent vinden van de verschillende vennootschapsvormen. Met perfect equivalent bedoel ik dat je een vertaling hebt die exact dezelfde juridische werkelijkheid dekt. Zo vertaal je in een Belgische context bvba door het Franstalige S.P.R.L. en bedoel je eigenlijk exact hetzelfde.

Maar soms is het complexer

De situatie is anders wanneer er andere talen in het spel zijn, bijvoorbeeld Engels of Deens, of nog, wanneer je buiten de louter Belgische context treedt. In Luxemburg bestaat de société à responsabilité limitée (sàrl – letterlijk: vennootschap met beperkte aansprakelijkheid), een vennootschapsvorm die de tegenhanger is van de belgische bvba, maar die toch beantwoordt aan andere juridische en fiscale regels. Je kunt dus sàrl niet zomaar vertalen als bvba, want feitelijk bedoel je er iets anders mee, aangezien een bvba enkel bestaat in het Belgische recht. Het is soms ook subtieler. In België hebben we naamloze vennootschappen (nv’s). In Frankrijk bestaan er sociétés anonymes (S.A.). In België noemen we een naamloze vennootschap in het Frans ook société anonyme. Als je deze termen letterlijk vertaalt tussen het Nederlands en het Frans, zijn het perfecte equivalenten. Maar pas op als je een tekst uit Frankrijk vertaalt naar het Nederlands en je société anonyme vertaalt door naamloze vennootschap. Je denkt dat je een goede vertaling vast hebt, maar schijn bedriegt: je bedoelt er iets anders mee, zeker als de lezer van je vertaling even vergeet dat de oorspronkelijke tekst uit Frankrijk komt en niet uit België.

Hoe los je dat op?

Bij Déesse zouden we in bovenstaand geval in onze Nederlandse vertaling société anonyme overnemen. In een voetnoot kunnen we dan een ‘letterlijke’ vertaling geven, namelijk naamloze vennootschap, al was het maar om de term te verduidelijken. Maar laten we wel wezen: een Franse société anonyme is geen Belgische naamloze vennootschap.

Soms wordt het je gemakkelijk gemaakt, zeker in documenten als dagvaardingen met een internationaal karakter. Vaak wordt voor elke vennootschap gezegd naar welk recht ze is opgericht. Zo krijg je dan bijvoorbeeld in een Belgische tekst “de besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid naar Belgisch recht [naam]”. Dan nog is het maar de vraag of je ‘besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid’ moet vertalen naar bijvoorbeeld het Engels, al dan niet in een voetnoot. Je wil uiteraard dat elkeen die de tekst leest en meer wil weten over de spelregels waaraan bvba’s moeten beantwoorden, ook werkelijk kan zoeken naar die spelregels. Met een transparante vertaling in het Engels komt de lezer van de vertaling er dan niet altijd want hij moet zelf de stap zetten naar ‘bvba’.

Vergelijk het met dit artikel over het vertalen van adressen. Je wil Jan de postbode niet op het foute been zetten met een vertaald adres. Welnu, je wil Piet de rechter evenmin op het foute been zetten met vertaalde vennootschapsvormen die misschien verwarring opleveren over het toepasselijke recht.

Met bovenstaande strategie maakt je duidelijk om welke soort van vennootschap het gaat en onrechtstreeks geef je ook meer informatie over het land van herkomst van de vennootschap. Zeker in juridische contexten kan dat wel tellen.

In andere contexten waar de vennootschapsvorm misschien minder relevant is, kun je er nog altijd voor kiezen om ze transparant te vertalen of zelfs weg te laten. Moet je in een commerciële tekst per se ook de vennootschapsvorm vermelden? Het is nog maar de vraag of je vertaling er niet beter op wordt als je eenvoudigweg de naam van het bedrijf vermeldt, zonder de vennootschapsvorm.

Uitzonderingen

Het kan natuurlijk geen kwaad om hier overleg over te plegen met de eindklant. Zeker advocatenkantoren hebben vaak eigen regels en gebruiken hieromtrent.

Het bericht Moeten vennootschapsvormen vertaald worden? verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

Zoals ik in de inleiding van een eerder artikel al zei, bestaat het tolkenjargon vooral uit Franse leenwoorden. Relais, cheval, décalage … het zijn er wel wat. Vandaag buigen we ons over de retour.

De retour maakt vergaderingen efficiënter

Ja, inderdaad. Wie niet vertrouwd is met tolken, denkt vaak dat je voor een doorsnee vergadering met twee werktalen, één tolk nodig hebt. Als ik om advies word gevraagd en dit hoor, dan leg ik eerst uit dat tolken een heel intensieve bezigheid is die je als tolk niet veel langer dan drie kwartier kunt volhouden zonder dat je vertolking eronder begint te lijden, en dat je dus voor een vergadering die langer dan drie kwartier duurt, twee tolken nodig hebt. Niet altijd, maar vaak is de reactie dan een begripvolle reactie, waarbij de klant of prospect dan antwoordt: “Uiteraard, één tolk die van het Nederlands naar het Engels tolkt, terwijl de andere tolk in de andere richting tolkt.” Opnieuw moet ik dan een beetje bijsturen. Daar waar het voor schriftelijk vertaalwerk in de meeste gevallen gewenst is om een zogenaamde native speaker of moedertaalspreker (van de doeltaal) in te schakelen, ligt dat voor tolken, met het oog op een kostenefficiënte bijeenkomst, toch anders.

Maar hoe dan?

Tolken werken altijd in tandem, zoals we hierboven hebben gezien. Daarbij zal de ene tolk de andere aflossen na een half uurtje (of sneller als de vergadering of conferentie pittig is). Dat betekent dat je als tolk telkens een half uur ‘permanentie’ hebt en dus tolkt naar de taal die nodig is. Stel, je faciliteert een vergadering met Nederlands en Engels. Zolang er in de zaal Nederlands wordt gesproken, tolk je naar het Engels. Zodra er Engels wordt gesproken in de zaal, tolk je naar het Nederlands. Een half uurtje lang. Dan is het aan je collega en kunnen je hersenen een half uurtje rusten.

En waarom precies is dat efficiënter?

Wel, aangezien het op voorhand vaak moeilijk in te schatten is hoeveel er naar de ene taal en hoeveel naar de andere taal getolkt zal moeten worden, zou je – aangezien je steeds met zijn tweeën moet zijn, mocht een bepaalde taal langer dan drie kwartier aaneen gebezigd worden – vier tolken nodig hebben voor een bijeenkomst met twee talen: twee tolken die bijvoorbeeld van het Engels naar het Nederlands tolken, en twee tolken die in de andere richting tolken. Dat zou ook betekenen dat er telkens maar één tolk tegelijkertijd aan het woord zou zijn en er drie zouden zitten te wachten. Kun je tolken strikken die zowel van het Nederlands naar het Engels, als van het Engels naar het Nederlands kunnen tolken, dan heb je genoeg aan twee dergelijke tolken.

Maar wat is dan precies de retour?

Wel, als je als tolk van je moedertaal naar een vreemde taal tolkt (wat dus meestal niet gewenst is voor schriftelijke vertalingen), dan tolk je naar je ‘retourtaal’. Een retourtaal, of B-taal, is een vreemde taal die je ook actief beheerst. Dat is nog anders dan een C-taal of passieve taal, namelijk een vreemde taal die je perfect begrijpt, zonder dat je naar die taal zou kunnen tolken. Maar met een volwaardige retourtaal kun je dus als tolk perfect ingezet worden om netjes jouw half uur te tolken, ongeacht de taal die gesproken wordt in de zaal, waarna je afgelost wordt door je collega-tolk, die dan zijn half uurtje op zich neemt.

Wilt u nog een term uitgelegd zien? Lees dan ons artikel over de relais.

Het bericht Retour, waddisda? verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.

De sociale verkiezingen 2016 zijn achter de rug. Overal in België gonst het nu van de bedrijvigheid bij de hr-diensten van bedrijven die meer dan 50 werknemers tellen. De stemresultaten moeten worden geanalyseerd, de verkozenen moeten worden bekendgemaakt en het sociaal overleg in het kader van een comité voor de preventie en bescherming op het werk (cpbw of kortweg comité) en/of van een ondernemingsraad (or) moet worden opgestart. Geen gemakkelijke klus, aangezien de procedures heel strikt zijn en een hele goede communicatie vergen vanwege de directies. En laat net dat bij veel bedrijven jammer genoeg een heikel punt zijn. Des te meer wanneer die communicatie in meer dan één taal verloopt.

Elk bedrijf heeft zijn eigen geplogenheden en gebruiken, maar sociale verkiezingen kunnen wel een grote ommezwaai betekenen in ‘de manier van doen’. Als je als bedrijf een drempel overschrijdt (50 of 100 werknemers in dienst), dan moet je het sociaal overleg plots officialiseren in een comité of ondernemingsraad. Waar werknemers plots vertegenwoordigers hebben als spreekbuis en minder rechtstreeks contact hebben met het hogere management. En waar directies moeten spreken met diezelfde beperkte groep van werknemersafgevaardigden, die namens zijn basis spreekt. Het is vaak aanpassen aan die nieuwe vorm van sociaal overleg, wennen aan de procedures, wennen aan elkaar ook, maar alles staat of valt bij een vlotte (meertalige) communicatie.

Déesse biedt (nog) geen advies bij sociaal overleg an sich, maar helpt haar klanten om de meertaligheid van die vergaderingen in goede banen te leiden. De tolken van Déesse kennen immers het klappen van de zweep en worden vaak ingeschakeld om syndicale vergaderingen simultaan te tolken. Onderschat niet welke impact simultaantolken onrechtstreeks kunnen hebben op de kwaliteit van het sociaal overleg, wanneer niet iedereen in de vergadering elkaars taal voldoende machtig is. Met degelijke tolken die voor een correcte en vooral genuanceerde simultane vertolking zorgen van wat er is gezegd, vermijdt u dat afgevaardigden (zowel van de werkgeverszijde als van de werknemerszijde) verplicht in een andere taal dan hun moedertaal moeten spreken over soms gevoelige en soms explosieve onderwerpen en net daarom per ongeluk het overleg doen stranden. Door te investeren in een degelijke simultane vertolking van het sociaal overleg vermijdt u dat onderhandelingen afspringen wegens foute formuleringen of misverstanden die door onvoldoende talenkennis worden veroorzaakt. Schoenmaker, blijf bij je leest. Directies weten zeker en vast hoe ze hun bedrijf moeten leiden. Werknemers en hun afgevaardigden weten zeker en vast hoe ze hun respectievelijke baan goed moeten uitvoeren. Onze simultaantolken weten zeker en vast hoe ze uw woorden op dezelfde manier moeten laten overkomen in een andere taal.

De tolken van Déesse staan klaar om u vrijblijvend te adviseren. Onze contactgegevens staan onderaan de pagina.

Het bericht Meertalig sociaal overleg verscheen eerst op Meertaligheid met het comfort van eentaligheid.